Leefstijl en herstel
Pijn begrijpen
Iedereen heeft weleens pijn. Maar wat is pijn eigenlijk? Als u snapt hoe pijn werkt, kunt u er beter mee omgaan. Vaak herstelt u dan ook sneller. Hier leest u hoe pijn ontstaat, wat pijn betekent en wat u eraan kunt doen.
Wat is pijn?
Pijn is een vervelend gevoel. Het is een lichamelijk gevoel en een emotie tegelijk. Pijn hoort bij schade aan uw lichaam, of bij gevaar voor schade.
Pijn is altijd persoonlijk. Niemand anders kan uw pijn voelen. Pijn kan er ook zijn als er op dat moment geen schade is. Zegt u dat u pijn heeft? Dan nemen we dat serieus. Pijn is altijd echt.
Achtergrond
Zo ontstaat pijn
In uw hele lichaam zitten kleine zenuwuiteinden. Die merken gevaar op, zoals harde druk, hitte, kou of een ontsteking. Ze sturen dan een seintje via het ruggenmerg naar de hersenen. Dit heet nociceptie. Het betekent: gevaar opmerken.
Zo’n seintje is nog geen pijn. In het ruggenmerg en in de hersenen wordt het seintje harder of zachter gezet. Uw hersenen kijken ook naar andere dingen. Wat ziet u? Wat verwacht u? Wat heeft u eerder meegemaakt? Bent u moe of gespannen? Denken uw hersenen dat uw lichaam bescherming nodig heeft? Dan voelt u pijn. Pijn is dus een alarm dat u wil beschermen.
Uw lichaam kan pijn ook zelf dempen. Vanuit de hersenen gaan signalen terug naar het ruggenmerg. Die kunnen pijnsignalen afremmen. Uw lichaam maakt daarvoor eigen stoffen aan die lijken op morfine. Daarom merkt een sporter soms pas na de wedstrijd dat hij geblesseerd is. En daarom kan bewegen pijn minder maken.
- 1Zenuwuiteinden in uw knie merken gevaar op, bijvoorbeeld als u de knie verdraait. Ze sturen een seintje langs een zenuw in uw been.
- 2Het seintje gaat via het ruggenmerg omhoog. Daar kan het harder of zachter worden gezet.
- 3Uw hersenen wegen alles af. Denken ze dat u bescherming nodig heeft? Dan voelt u pijn in uw knie.
- 4Uw hersenen kunnen ook signalen terugsturen die de pijn dempen. Bewegen helpt daarbij.
Pijn en schade zijn niet hetzelfde
Bij een verse blessure horen pijn en schade bij elkaar. De pijn zorgt dat u voorzichtig bent. Zo krijgt het lichaam tijd om te herstellen. Dat is nuttig.
Toch zegt de hoeveelheid pijn niet hoeveel schade er is. Een papiersnee doet veel pijn, maar er is weinig schade. Een flinke blauwe plek merkt u soms pas later. Ook op scans ziet u dit. Veel mensen zonder rugpijn hebben slijtage in hun rug. Bij mensen van boven de tachtig is dat bijna iedereen. Dat hoort vaak gewoon bij ouder worden.
Pijn zegt dus wel iets, maar niet alles. Daarom kijken we altijd naar het geheel. Hoe is de klacht ontstaan? Wat kunt u wel en niet? En wat laat het onderzoek zien?
- 1Een papiersnee: weinig schade (blauw), maar veel pijn (geel).
- 2Een flinke blauwe plek: meer schade, maar soms weinig pijn.
Achtergrond
Als pijn blijft
Meestal gaat pijn weg als het lichaam hersteld is. Soms blijft de pijn, ook als het herstel al lang klaar is. Duurt de pijn langer dan drie maanden? Dan heet het langdurige of chronische pijn. Veel mensen in Nederland hebben hier last van.
Bij langdurige pijn kan het zenuwstelsel gevoeliger worden. Het geeft pijnsignalen dan sneller en harder door. En de eigen pijndemping werkt minder goed. Dit heet sensitisatie. Het lijkt op een inbraakalarm dat te gevoelig staat. Het alarm gaat al af als er een kat langsloopt. Een aanraking of beweging die normaal geen pijn doet, kan dan wel pijn doen.
Ook deze pijn is echt. U beeldt het zich niet in. Uw zenuwstelsel werkt anders. Het goede nieuws: het zenuwstelsel kan veranderen. Dus het kan ook weer de goede kant op gaan.
- 1Normaal afgesteld: het alarm gaat pas af bij een sterke prikkel.
- 2Gevoelig afgesteld: het alarm gaat al af bij een kleine prikkel. Dit heet sensitisatie. Ook deze pijn is echt.
Wat pijn beïnvloedt
Hoeveel pijn u voelt, hangt van veel dingen af. Niet alleen van uw lichaam, maar ook van uw gedachten, gevoelens en omgeving. Dat betekent niet dat de pijn tussen uw oren zit. Het betekent dat alles meetelt wat uw zenuwstelsel als gevaar of als veilig ziet.
- Lichaam: schade of ontsteking, kracht, conditie en slaap
- Gedachten: wat denkt u dat de pijn betekent, en wat verwacht u?
- Gevoelens: angst, somberheid en boosheid, maar ook vertrouwen
- Omgeving: werk, steun van anderen, en zorgen over geld of wonen
Pijn tijdens het oefenen
Bij het oefenen is pijn een seintje, geen stopteken. Een beetje meer pijn tijdens of na het oefenen is vaak geen probleem. Wel moet de pijn binnen een dag weer terug zijn zoals het was. Zo wordt uw lichaam stap voor stap sterker en minder gevoelig.
Wordt de pijn duidelijk erger en blijft dat zo? Doe dan iets minder en bouw rustiger op. Bel uw huisarts bij pijn na een val of ongeluk, bij koorts, als u afvalt zonder reden, als u kracht of gevoel verliest, of als de pijn ook in rust en ’s nachts steeds erger wordt.
Wat u zelf kunt doenAan de slag
- Vraag uitleg over uw pijn, tot u het echt snapt
- Blijf bewegen, en bouw rustig op
- Kijk naar wat u wel kunt, en stel doelen voor uw dagelijks leven
- Zorg voor goede slaap en momenten van rust
- Schrijf eventueel op wat u doet en hoeveel pijn u heeft
Wat de fysiotherapeut voor u kan doen
Uw fysiotherapeut onderzoekt uw klacht goed. We kijken naar alles wat bij uw pijn meespeelt. Daarna werken we samen aan minder pijn en meer kunnen.
- Goed onderzoek en, als dat nodig is, overleg met uw huisarts
- Uitleg over pijn die past bij u
- Oefeningen die stap voor stap zwaarder worden
- Waar het helpt behandeling met de handen of dry needling, naast het oefenen
- Aandacht voor slaap, spanning en uw dagelijks leven
Roerdomp Fit Blijf in beweging met Roerdomp Fit
Is uw behandeling klaar? Blijven bewegen helpt om uw lichaam sterk en uw zenuwstelsel rustig te houden. In Roerdomp Fit traint u verder in een zaal die u kent. En krijgt u toch weer een klacht, dan zit de fysiotherapeut in huis.
Andere hulp
Heeft u al lang pijn en heeft dat veel invloed op uw leven? Dan kan hulp van meerdere zorgverleners samen helpen, bijvoorbeeld de huisarts, een psycholoog of een pijnteam in het ziekenhuis. Uw huisarts kan u verwijzen.
Zet vandaag de eerste stap
Heeft u pijn en wilt u snappen wat er aan de hand is? Maak een afspraak. We nemen de tijd om het samen uit te zoeken.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies van uw fysiotherapeut of huisarts.
