Styl życia i powrót do zdrowia
Zrozumieć ból
Każdego czasem coś boli. Ale czym właściwie jest ból? Gdy rozumiesz, jak działa ból, lepiej sobie z nim radzisz. Często też szybciej wracasz do zdrowia. Tu przeczytasz, jak powstaje ból, co oznacza i co możesz z nim zrobić.
Czym jest ból?
Ból to nieprzyjemne uczucie. Jest jednocześnie odczuciem fizycznym i emocją. Ból wiąże się z uszkodzeniem ciała albo z groźbą uszkodzenia.
Ból jest zawsze osobisty. Nikt inny nie może poczuć Twojego bólu. Ból może też występować, gdy w danej chwili nie ma uszkodzenia. Mówisz, że Cię boli? Wtedy traktujemy to poważnie. Ból jest zawsze prawdziwy.
Tło
Tak powstaje ból
W całym ciele są małe zakończenia nerwowe. Wyczuwają zagrożenie, takie jak silny ucisk, gorąco, zimno lub stan zapalny. Wysyłają wtedy sygnał przez rdzeń kręgowy do mózgu. Nazywa się to nocycepcją. Oznacza to: wyczuwanie zagrożenia.
Taki sygnał to jeszcze nie ból. W rdzeniu kręgowym i w mózgu sygnał jest wzmacniany lub osłabiany. Mózg bierze też pod uwagę inne rzeczy. Co widzisz? Czego się spodziewasz? Co przeżyłeś wcześniej? Jesteś zmęczony lub spięty? Jeśli mózg uzna, że ciało potrzebuje ochrony, czujesz ból. Ból jest więc alarmem, który chce Cię chronić.
Ciało potrafi też samo tłumić ból. Z mózgu wracają sygnały do rdzenia kręgowego. Mogą one hamować sygnały bólowe. Ciało wytwarza w tym celu własne substancje podobne do morfiny. Dlatego sportowiec czasem dopiero po meczu zauważa, że ma kontuzję. I dlatego ruch może zmniejszać ból.
- 1Zakończenia nerwowe w kolanie wyczuwają zagrożenie, na przykład gdy skręcisz kolano. Wysyłają sygnał wzdłuż nerwu w nodze.
- 2Sygnał biegnie w górę przez rdzeń kręgowy. Tam może zostać wzmocniony lub osłabiony.
- 3Mózg wszystko waży. Jeśli uzna, że potrzebujesz ochrony, czujesz ból w kolanie.
- 4Mózg może też wysyłać z powrotem sygnały, które tłumią ból. Ruch w tym pomaga.
Ból i uszkodzenie to nie to samo
Przy świeżej kontuzji ból i uszkodzenie idą w parze. Ból sprawia, że jesteś ostrożny. Dzięki temu ciało ma czas, by się zagoić. To pożyteczne.
Mimo to siła bólu nie mówi, jak duże jest uszkodzenie. Skaleczenie papierem bardzo boli, ale uszkodzenie jest małe. Duży siniak czasem zauważasz dopiero później. Widać to też na badaniach obrazowych. Wiele osób bez bólu pleców ma zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. U osób po osiemdziesiątce ma je prawie każdy. To często po prostu część starzenia się.
Ból więc coś mówi, ale nie wszystko. Dlatego zawsze patrzymy na całość. Jak powstała dolegliwość? Co możesz, a czego nie możesz robić? I co pokazuje badanie?
- 1Skaleczenie papierem: małe uszkodzenie (niebieski), ale silny ból (żółty).
- 2Duży siniak: większe uszkodzenie, ale czasem niewielki ból.
Tło
Gdy ból zostaje
Zwykle ból mija, gdy ciało się zagoi. Czasem ból zostaje, nawet gdy gojenie dawno się skończyło. Ból trwa dłużej niż trzy miesiące? Wtedy nazywa się go bólem długotrwałym lub przewlekłym. W Holandii zmaga się z nim wiele osób.
Przy długotrwałym bólu układ nerwowy może stać się bardziej wrażliwy. Przekazuje wtedy sygnały bólowe szybciej i silniej. A własne tłumienie bólu działa słabiej. Nazywa się to sensytyzacją. Przypomina alarm antywłamaniowy ustawiony zbyt czule. Alarm włącza się już, gdy przechodzi kot. Dotyk lub ruch, który normalnie nie boli, może wtedy boleć.
Ten ból też jest prawdziwy. Nie wymyślasz go sobie. Twój układ nerwowy działa inaczej. Dobra wiadomość: układ nerwowy może się zmieniać. Może więc też znów pójść w dobrą stronę.
- 1Normalne ustawienie: alarm włącza się dopiero przy silnym bodźcu.
- 2Czułe ustawienie: alarm włącza się już przy małym bodźcu. Nazywa się to sensytyzacją. Ten ból też jest prawdziwy.
Co wpływa na ból
To, jak silny ból czujesz, zależy od wielu rzeczy. Nie tylko od ciała, ale też od Twoich myśli, uczuć i otoczenia. Nie oznacza to, że ból jest tylko w głowie. Oznacza to, że liczy się wszystko, co Twój układ nerwowy uznaje za zagrożenie lub za bezpieczne.
- Ciało: uszkodzenie lub stan zapalny, siła, kondycja i sen
- Myśli: co Twoim zdaniem oznacza ból i czego się spodziewasz?
- Uczucia: lęk, przygnębienie i złość, ale też zaufanie
- Otoczenie: praca, wsparcie innych oraz zmartwienia o pieniądze lub mieszkanie
Ból podczas ćwiczeń
Podczas ćwiczeń ból jest sygnałem, a nie znakiem stop. Trochę większy ból w trakcie lub po ćwiczeniach często nie jest problemem. Ból powinien jednak w ciągu jednego dnia wrócić do poprzedniego poziomu. Tak Twoje ciało krok po kroku staje się silniejsze i mniej wrażliwe.
Ból wyraźnie się nasila i tak zostaje? Wtedy zrób trochę mniej i zwiększaj obciążenie spokojniej. Zadzwoń do lekarza rodzinnego przy bólu po upadku lub wypadku, przy gorączce, gdy chudniesz bez powodu, gdy tracisz siłę lub czucie albo gdy ból nasila się także w spoczynku i w nocy.
Co możesz zrobić samDo dzieła
- Proś o wyjaśnienia dotyczące bólu, aż naprawdę go zrozumiesz
- Pozostań w ruchu i zwiększaj obciążenie spokojnie
- Patrz na to, co możesz, i wyznaczaj cele dla codziennego życia
- Zadbaj o dobry sen i chwile odpoczynku
- Jeśli chcesz, zapisuj, co robisz i jak silny masz ból
Co fizjoterapeuta może dla Ciebie zrobić
Twój fizjoterapeuta dokładnie bada dolegliwość. Patrzymy na wszystko, co ma wpływ na Twój ból. Potem razem pracujemy nad mniejszym bólem i większymi możliwościami.
- Dokładne badanie i w razie potrzeby konsultacja z lekarzem rodzinnym
- Wyjaśnienie bólu dopasowane do Ciebie
- Ćwiczenia, które krok po kroku stają się trudniejsze
- Tam, gdzie to pomaga, terapia manualna lub dry needling obok ćwiczeń
- Uwaga dla snu, napięcia i codziennego życia
Roerdomp Fit Pozostań w ruchu z Roerdomp Fit
Leczenie się skończyło? Pozostawanie w ruchu pomaga utrzymać silne ciało i spokojny układ nerwowy. W Roerdomp Fit trenujesz dalej w sali, którą znasz. A gdy jednak pojawi się dolegliwość, fizjoterapeuta jest na miejscu.
Inna pomoc
Ból trwa od dawna i ma duży wpływ na Twoje życie? Wtedy może pomóc wspólna opieka kilku specjalistów, na przykład lekarza rodzinnego, psychologa lub zespołu leczenia bólu w szpitalu. Lekarz rodzinny może Cię skierować.
Zrób dziś pierwszy krok
Odczuwasz ból i chcesz zrozumieć, co się dzieje? Umów wizytę. Poświęcimy czas, by razem to wyjaśnić.
Te informacje są ogólne i nie zastępują osobistej porady fizjoterapeuty lub lekarza rodzinnego.
